Ciężka, wczesna postać stanu przedrzucawkowego od ponad dwóch tysięcy lat sprawia lekarzom kłopot. Naukowcy z amerykańskiego Wright State University wskazali teraz możliwy mechanizm, który za nią stoi: nadmiar drobnych pęcherzyków uwalnianych przez komórki, krążących we krwi ciężarnych. Do leczenia jeszcze daleko, ale pojawił się konkretny cel dla dalszych badań.

Czym jest stan przedrzucawkowy

Stan przedrzucawkowy (preeklampsja) rozwija się w łożysku i może prowadzić do nagłego, groźnego wzrostu ciśnienia krwi u kobiety w ciąży. Należy do głównych przyczyn zachorowań i zgonów matek oraz dzieci na świecie. Najgroźniejsza jest postać ciężka o wczesnym początku, która może pojawić się już około 20. tygodnia ciąży i stwarza największe ryzyko zarówno dla matki, jak i dla dziecka.

Co ustalili badacze

Zespół kierowany przez Thomasa L. Browna wcześniej zauważył, że u kobiet ze stanem przedrzucawkowym we krwi jest znacznie więcej pęcherzyków zewnątrzkomórkowych, czyli maleńkich cząstek wydzielanych przez komórki. Najwięcej – u pacjentek z ciężką, wczesną postacią choroby. Tym razem sprawdzono, czy to one odpowiadają za zaburzenia naczyń krwionośnych.

Pęcherzyki pobrane od zdrowych ciężarnych oraz od kobiet z ciężką postacią choroby naniesiono na komórki śródbłonka, które wyściełają naczynia i tworzą nowe. Wyniki były wyraźne:

• pęcherzyki ze zdrowych ciąż pozwalały komórkom normalnie formować naczynia,
• pęcherzyki od pacjentek z ciężkim stanem przedrzucawkowym – nie,
• gdy w próbkach zdrowych kobiet zwiększono liczbę pęcherzyków do poziomu typowego dla choroby, pojawiały się te same zaburzenia,
• gdy u chorych obniżono ich liczbę do poziomu ze zdrowej ciąży, funkcja naczyń wracała do normy.

Kluczowe okazało się więc nie to, co pęcherzyki zawierają, lecz ile ich krąży we krwi. W warunkach laboratoryjnych potrzebne było dziesięciokrotne zmniejszenie ich poziomu. Jak mówił Brown, jeśli uda się ograniczyć liczbę tych cząstek, można zapobiec dysfunkcji śródbłonka i w konsekwencji obniżyć ciśnienie. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Hypertension”.

Możliwy kierunek terapii

Autorzy podkreślają, że badanie nie wyznaczyło jeszcze metody leczenia. Zawęziło jednak poszukiwania do konkretnego celu. Ponieważ niewiele leków można bezpiecznie stosować w ciąży, zespół pracuje nad wczesną metodą usuwania nadmiaru pęcherzyków z krwi pacjentki, zamiast podawania farmaceutyków. Celem jest bezpieczne przedłużenie ciąży powyżej 34. tygodnia, od którego rokowania dla matki i dziecka wyraźnie się poprawiają. Poziom pęcherzyków można zmierzyć specjalistyczną aparaturą w mniej więcej godzinę.

Co to oznacza dla polskich pacjentek

Na razie to badania podstawowe, oparte na próbkach krwi i hodowlach komórek, więc nie wpływają na obecne postępowanie medyczne – także w Polsce. Kobiety w ciąży nadal powinny korzystać z regularnej opieki prowadzącej, w tym z kontroli ciśnienia i badań moczu, a niepokojące objawy, takie jak silne bóle głowy, zaburzenia widzenia czy nagłe obrzęki, zgłaszać lekarzowi bez zwłoki.

Jeśli kierunek wskazany przez amerykański zespół się potwierdzi, mogłoby to w przyszłości pomóc w ocenie nasilenia choroby i w opracowaniu nowych terapii. Najpierw jednak potrzebne są bezpieczna metoda obniżania poziomu pęcherzyków oraz badania kliniczne, a te zwykle trwają wiele lat.

Źródło: Medical Xpress – „Potential driver of severe early-onset preeclampsia identified”