Prywatne trackery torrentowe to zamknięte społeczności, w których wymienia się pliki przez BitTorrent. Mimo rozwoju Netfliksa i Spotify wciąż mają się dobrze. Ich użytkownicy opowiadają o systemie rang i rygorystycznych zasad, który dla jednych jest sposobem na ratowanie zapomnianych filmów, a dla innych grą wciągającą jak MMORPG.

Speakeasy świata piractwa

Takie trackery działają jak nielegalne bary z czasów prohibicji. Zdobywa się do nich dostęp głównie z polecenia, a tajemnica, wyłączność i ścisłe reguły mają chronić społeczność przed obcymi. Tematyka bywa bardzo różna. Są trackery ogólne, z katalogami szerszymi niż oferta Netfliksa, i wąskie, poświęcone na przykład chińskim filmom, sportom motorowym, narzędziom do efektów wizualnych czy kursom e-learningowym. Istnieje nawet tracker wyłącznie z muzyką Franka Zappy.

Część użytkowników działa jak archiwiści-amatorzy. Jane, kanadyjska pisarka po trzydziestce, usłyszała o dokumencie „Memory and Imagination” z lat 90., poświęconym Bibliotece Kongresu, z wywiadami m.in. ze Stevem Jobsem i Julią Child. Filmu nie było na platformach streamingowych, w serwisach wideo ani na eBayu, a lokalna biblioteka go nie miała. Jedyny publicznie dostępny egzemplarz DVD znalazła w Bibliotheca Alexandrina w Egipcie. W końcu kupiła kopię na małym internetowym rynku materiałów historycznych i wrzuciła ją do sieci. Jak mówi, plik wyglądał jak cyfrowy zapis mocno zniszczonej kasety VHS, ale i tak cieszyła się z uratowania ważnego dokumentu.

Wszyscy rozmówcy autora tekstu wystąpili pod pseudonimami, bo udostępniają terabajty materiałów chronionych prawem autorskim.

Rekrutacja, rangi i „grind”

Nie każdy szuka w trackerach rzadkich nagrań. Odel, student z zachodniego wybrzeża USA, zaczynał od lepszego źródła gier, a potem uznał, że trackery mogą zastąpić mu wszystko inne. Wejście bywa trudne. Formularze rejestracji prawie nigdy nie są otwarte, część serwisów przyjmuje nowych raz na kilka tygodni lub miesięcy, a kandydaci muszą czasem wykazać dobrą reputację na innych trackerach, pokazać zrzuty ekranu swojej kolekcji albo przejść rozmowę kwalifikacyjną. Nieistniejący już What.CD pytał o formaty audio i ustawienia enkoderów MP3. Jane przed pierwszym trackerem odpytywano z regulaminu na czacie IRC. Porównuje to do rozmowy o pracę.

Podstawą jest utrzymywanie odpowiedniego stosunku wysłanych danych do pobranych. Kto go nie dotrzymuje, traci możliwość pobierania, a za poważne wykroczenia grozi natychmiastowy ban. Do najpoważniejszych należy sprzedaż zaproszeń, a administratorzy bywają informowani o tym także na innych trackerach. Skutek jest paradoksalny: żeby awansować, trzeba udostępniać (seedować) rzeczy, których się nie chce oglądać. Odel pobrał około 500 TB z mniej więcej 30 trackerów i obejrzał, jak szacuje, mniej niż 1 proc. Jane seeduje ponad 2000 torrentów przy 14 aktywnych kontach, a Maysay z Pakistanu około 3000. Część osób używa skryptów, które natychmiast łapią każdą nowość, albo wynajmuje seedboksy, czyli zdalne serwery do pobierania i udostępniania plików. Jane porównuje to do grania w World of Warcraft: jest powtarzalnie i żmudnie, a mimo to trudno przestać.

Skąd się wzięły i jak duże są dziś

Prywatne trackery pojawiły się wkrótce po powstaniu BitTorrenta, czyli około 25 lat temu, w czasie wojen o wymianę plików. Napster zamknięto w 2001 roku, Audiogalaxy w 2002, Kazaa w 2006. Pod koniec 2004 roku skończył się publiczny serwis Suprnova, a w 2006 roku władze przeprowadziły nalot na The Pirate Bay. Część administratorów odpowiedziała zamknięciem społeczności: wprowadzili rejestrację, a czasem wpuszczali tylko osoby z zaproszeniem.

Nikt nie zna dokładnej liczby takich serwisów. Dashboard prowadzony przez twórcę oprogramowania do trackerów wymienia około 530, w tym kilka z setkami tysięcy użytkowników. Jeden z trackerów muzycznych ma podobno 3,7 mln torrentów, a popularny tracker filmowy ponad milion torrentów przy zaledwie 40 tys. zarejestrowanych osób.

Co to znaczy dla polskiego czytelnika

Artykuł dotyczy głównie społeczności anglojęzycznych, ale mechanizm jest uniwersalny. W Polsce, podobnie jak w innych krajach UE, udostępnianie chronionych utworów bez zgody uprawnionych jest naruszeniem prawa autorskiego, a zamknięty charakter trackera niczego tu nie zmienia. Tekst nie podaje, jak często ścigani są sami użytkownicy.

Warto też zauważyć, że w historii Jane to brak legalnego dostępu do rzadkiego filmu popchnął ją w stronę trackerów. Dla większości widzów w Polsce legalne usługi streamingowe są dziś wystarczającą alternatywą, a bibliotekom i archiwom pozostaje wyzwanie, jak udostępniać materiały, które zniknęły z rynku.

Źródło: The Verge – „Torrent underground”