Naukowcy z Uniwersytetu Waterloo twierdzą, że witamina C może ograniczać w żołądku powstawanie związków podejrzewanych o udział w rozwoju raka. Dotyczy to reakcji, do których dochodzi po zjedzeniu produktów zawierających azotany i azotyny. Wnioski pochodzą jednak z modelu matematycznego, a nie z badań na ludziach.

Azotany, azotyny i nitrozowanie

Azotany i azotyny występują w przetworach mięsnych, takich jak bekon czy salami, a także w owocach i warzywach uprawianych na glebie lub w wodzie zanieczyszczonej tymi związkami. Według autorów badania narażenie na nie w diecie mieszkańców Ameryki Północnej wzrosło w ostatnich dekadach. Same związki mają też pożyteczne role, bo uczestniczą w pracy mózgu i układu krążenia.

Problem zaczyna się w żołądku. Zachodzi tam reakcja zwana nitrozowaniem, w której mogą powstawać substancje podejrzewane o udział w rozwoju nowotworów. Od lat 90. badacze analizują związek tych związków z rakiem, ale wyniki były sprzeczne.

Co pokazał model

Zespół zbudował model symulujący drogę azotanów i azotynów przez organizm oraz ich przemiany chemiczne. Uwzględniono w nim ślinianki, żołądek, jelito cienkie i osocze, czyli płynną część krwi. Symulacje wskazują, że witamina C przyjęta razem z tymi związkami może utrudniać powstawanie szkodliwych produktów.

Może to tłumaczyć, dlaczego nie każde pożywienie bogate w azotany niesie to samo ryzyko. Szpinak zawiera zarówno azotany, jak i witaminę C, która według modelu może ograniczać niepożądane reakcje. Autorzy sprawdzili też suplementację. Przyjmowanie witaminy C po każdym posiłku mogłoby umiarkowanie zmniejszać powstawanie produktów nitrozowania, szczególnie przy jedzeniu przetworów mięsnych.

Dr Gordon McNicol, pierwszy autor badania, ocenia: „Nasza praca sugeruje, że obecność witaminy C w diecie może pomóc wyjaśnić te niespójności”.

Co to oznacza w praktyce

Na razie nie ma podstaw, by traktować wyniki jako zalecenie zdrowotne. Badacze podkreślają, że potrzebne są kolejne badania, które sprawdzą, czy efekt przełoży się na mierzalnie mniejsze ryzyko raka u ludzi. Model ma przede wszystkim wskazać kierunek przyszłych eksperymentów. Wśród czynników do uwzględnienia wymieniono ilość azotynów, spożycie antyoksydantów, porę posiłków, warunki w żołądku i aktywność bakterii w jamie ustnej.

Dla polskiego czytelnika temat jest istotny, bo wędliny, kiełbasy i inne przetwory mięsne to stały element jadłospisu, a azotyny są w nich powszechnie stosowane jako środek konserwujący. Badanie pochodzi z Kanady, ale mechanizm chemiczny nie zależy od kraju. Nie oznacza to, że suplement może „zneutralizować” skutki częstego jedzenia przetworów. Rozsądniej traktować wyniki jako argument za urozmaiconą dietą z dużą ilością warzyw i owoców, a decyzję o suplementach warto skonsultować z lekarzem lub dietetykiem.

• Wynik pochodzi z symulacji, a nie z badania klinicznego.
• Naturalne źródła witaminy C, np. warzywa liściaste, mogą działać korzystniej niż same suplementy, choć wymaga to potwierdzenia.
• Skutki dla ryzyka raka u ludzi pozostają nieudowodnione.

Badanie opublikowano w „Journal of Theoretical Biology”.

Źródło: ScienceDaily – „Vitamin C could help block cancer-linked chemicals in your stomach, study finds”